श्री गोपाल सहस्रनाम

॥ श्री गोपाल सहस्रनाम स्तोत्रम् ॥

मूल संस्कृत पाठ

॥ ध्यानम् ॥ कस्तूरीतिलकं ललाटपटले वक्षःस्थले कौस्तुभं नासाग्रे नवमौक्तिकं करतले वेणुं करे कङ्कणम् । सर्वाङ्गे हरिचन्दनं सुललितं कण्ठे च मुक्तावलिं गोपस्त्रीपरिवेष्टितो विजयते गोपालचूडामणिः ॥

॥ स्तोत्र प्रारम्भ ॥ ॐ क्लीं देवकीसुतो गोविन्दो वासुदेवो जगत्पतिः । देवेन्द्रशिखरोत्तंसो ध्यानानन्दो मुनीश्वरः ॥ १॥

अनन्तो निर्गुणोऽनन्तो निर्गुणोऽनन्तकीर्तिभाक् । निर्विकारो जगद्वन्धुः सर्वलोकनमस्कृतः ॥ २॥

सहस्राक्षो ह्यनन्ताक्षो नमोभक्तप्रियो हरिः । पुण्यानन्दो महोत्साहो महामुनिनिषेवितः ॥ ३॥

ब्रह्ममयो विश्वमयो जगन्मयो नारायणः । सर्वज्ञः सर्वगः सर्वः सर्वभूतभावनः ॥ ४॥

योगेश्वरो योगनाथो महायोगी महातपाः । सत्यकामः सत्यसङ्कल्पः सत्यवाक् सत्यविक्रमः ॥ ५॥

भक्तानुरागी भक्तात्मा भक्तभक्तैकबान्धवः । ज्ञानेश्वरो ज्ञानमूर्तिर्ज्ञानज्ञेयः सनातनः ॥ ६॥

अच्युतोऽनन्तरूपश्च प्रभुर्विष्णुर्हरिः शिवः । अनादिरादिरज्ञेयो ज्ञानागम्यो जनार्दनः ॥ ७॥

विश्वाधारो विश्वगर्भो विश्वनाथो जगद्गुरुः । श्रीस्वामी श्रीसखा श्रीमान् श्रीवत्सलक्षणोद्धरः ॥ ८॥

देवकीनन्दनः शौरिः कृष्णो यदुकुलोद्वहः । वृन्दावनचरो वीरः पूतनामृत्युदायकः ॥ ९॥

यशोदामातृको दामोदरी दामोदरो दमी । गोवर्धनधरो गोपो गोपीनन्दप्रदायकः ॥ १०॥

नन्दनन्दन आनन्दो यमुनातटसञ्चरः । गोपीमण्डलमध्यस्थो गोपीमण्डलमण्डनः ॥ ११॥

गोपीकण्ठलसद्बाहुर्गोपीजनविमोहकः । गोपीजनप्रियो नन्दो गोकुलानन्दवर्धनः ॥ १२॥

कदम्बकुसुमपीडः कदम्बकुसुमप्रियः । कदम्बवनसञ्चारी कदम्बवनमण्डनः ॥ १३॥

वंशीवटतटस्थायो वंशीवाद्यविशारदः । वंशीवाद्यप्रियो देवो गोपाङ्गनाविमोहकः ॥ १४॥

वृन्दावनवनान्तस्थो वृन्दावनविभूषणः । वृन्दावनवनाचारी वृन्दावनवनप्रियः ॥ १५॥

गोवर्धनाचलद्धारी गोवर्धननिवासनः । गोवर्धनगिरीशानो गोवर्धनगिरीश्वरः ॥ १६॥

राधाप्रियो राधिकारामो राधारमण आनन्दः । राधामानससंवासो राधाप्राणविनायकः ॥ १७॥

राधाकण्ठलसद्बाहुर्राधामानसपूरकः । राधातापापनोदनो राधाकामफलप्रदः ॥ १८॥

नन्दगोपसुतो वीरो यदुनन्दननन्दनः । बलानुजो बालकेलिरनादिनिधनोऽव्ययः ॥ १९॥

पूतनाप्राणहारी च तृणावर्तविनाशनः । शकटासुरहारी च यमलार्जुनभञ्जनः ॥ २०॥

वत्सासुरान्तको वीरो बकासुरविनाशनः । अघासुरविनाशी च धेनुकासुरभञ्जनः ॥ २१॥

प्रलम्बघाती प्रबलो दावानलविनाशनः । कालियाहिदमनो देवो भण्डीरवनसञ्चरः ॥ २२॥

गोपीवस्त्रापहारी च गोपीचीरप्रदायकः । नन्दगोपकुलानन्दो नन्दगोपकुलेश्वरः ॥ २३॥

गोपीमनोहरः स्वामी गोपीमण्डलखण्डनः । श्रीदामसखा सुबलो दामाद्यैः परिवारितः ॥ २४॥

मुष्टिकान्तको वीरो चाणूरान्तको हरिः । कुवलयापीडहारी मल्लिकाकुसुमायुधः ॥ २५॥

अक्रूरवन्दितो देवो अक्रूरपरितोषितः । अक्रूरोऽक्रूरहृदयो मथुरापुरवन्दितः ॥ २६॥

कंसप्राणहरो वीरो कंसदर्पविनाशनः । कंसान्तको दर्पहा च मथुरामण्डलेश्वरः ॥ २७॥

उग्रसेनप्रियो देवो उग्रसेनकुलोद्वहः । वसुदेवनन्दनो वीरो देवकीनन्दनो हरिः ॥ २८॥

कुब्जानुलेपनधरो कुब्जारूपविवर्धनः । कुब्जायौवनदाता च कुब्जामनोरथप्रदः ॥ २९॥

मुचुकुन्दप्रसादोऽपि मुचुकुन्दवरप्रदः । मुचुकुन्दप्रियो देवो मुचुकुन्दस्तुतिप्रियः ॥ ३०॥

सत्यभामापतिर्देवो रुक्मिणीरमणो हरिः । जाम्बवतीपतिः प्राणो मित्रविन्दापतिस्तथा ॥ ३१॥

कालिन्दीपतिः स्वामी भद्रापतिरधोक्षजः । लक्ष्मणापतिः कान्तो नाग्नजितीपतिर्हरिः ॥ ३२॥

अष्टभार्यापतिः कृष्णो नरकान्तक ईश्वरः । पारिजातापहारी च इन्द्रदर्पविनाशनः ॥ ३३॥

बाणासुरप्रमथनो बाणबाहुविखण्डनः । शिवयुद्धप्रमथनो महाकालविनाशनः ॥ ३४॥

पौण्ड्रकप्राणहारी च काशीराजविनाशनः । सुदक्षिणप्राणहरो द्वारकानिलयो हरिः ॥ ३५॥

जरासन्धविनाशी च दन्तवक्त्रविनाशनः । शिशुपालविनाशी च साल्वान्तकर ईडितः ॥ ३६॥

पाण्डवैकसखा मित्रं पार्थसारथिरच्युतः । कौरवान्तकरो वीरो दुर्योधनविनाशनः ॥ ३७॥

भूभारापहारो देवो खाण्डवाहरपावकः । भीष्मप्राणहरो देवो द्रोणदर्पविनाशनः ॥ ३८॥

कर्णप्राणहरो देवो जयद्रथविनाशनः । दुःशासनप्राणहरो शल्यप्राणविनाशनः ॥ ३९॥

अश्वत्थामहतादर्पो भूरिश्रवोविनाशनः । पाण्डवप्राणदाता च पाण्डवत्राणकारणः ॥ ४०॥

विदुरस्यातिथियुक्तो विदुरप्रेमतापितः । कुन्तीस्तुतिप्रसन्नात्मा द्रौपदीमानरक्षकः ॥ ४१॥

सत्यवाक् सत्यसङ्कल्पः सत्यभामारतो जयी । सुभद्रापूर्वजो विष्णुर्भीष्ममुक्तिप्रदायकः ॥ ४२॥

जगद्गुरुर्जगन्नाथो वेणुवाद्यविशारदः । वृषभासुरविद्वंसी बाणासुरबलान्तकः ॥ ४३॥

युधिष्ठिरप्रतिष्ठाता वर्हिषावाजपेयकः । पार्थदूतः शिखण्डी च कुरुवंशविनाशनः ॥ ४४॥

सर्वतीर्थमयो देवः सर्वतीर्थफलप्रदः । सर्वमङ्गलमाङ्गल्यः सर्वकारणकारणम् ॥ ४५॥

सर्वादिः सर्वदेवेशो दरिद्रप्रतिपालकः । एको नारायणः स्वामी निर्गुणो गुणसागरः ॥ ४६॥

सुदामसखा सुप्रीतो मुनिगन्धर्ववन्दितः । शिवब्रह्मादिपूज्याङ्घ्रिः शङ्खचक्रगदाधरः ॥ ४७॥

श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः श्रीपतिः श्रीनिधिः शराट् । शार्ङ्गी नन्दकोद्द्योती नन्दिव्रजजनाश्रयः ॥ ४८॥

कालचक्रप्रवर्ता च कालचक्रनिवारणः । यमशत्रुर्महातेजा यमपाशविनाशनः ॥ ४९॥

देवकीगर्भसम्भूतः यशोदावत्सलो हरिः । शिवरूपः शिवानन्दो भवानीपूजितो हरिः ॥ ५०॥

कमलापतिः कामेशः कामदः कामपावनः । कमलावल्लभः शौरिः करुणामृतसागरः ॥ ५१॥

कल्याणकृत् कृपासिन्धुः कालियदलनान्तकः । कपिध्वजो जगन्नाथः कपिलाचार्य उत्तमः ॥ ५२॥

गरुडध्वजो गोविन्दो गोपीजनवल्लभः । गोवर्धनोद्धरो गोपो गोकुलानन्दवर्धनः ॥ ५३॥

नन्दप्रियो नन्दसुतो नवनीतप्रियो हरिः । निरञ्जनो निराकारो नन्दगोपकुलोद्वहः ॥ ५४॥

यशोदानन्दनो वीरो यमलार्जुनभञ्जनः । यमुनाजलक्रीडश्च यदुकुलविवर्धनः ॥ ५५॥

राधारमणो राधेशो राधाप्राणवल्लभः । राधाविहारी कृष्णश्च राधाचित्तप्रमोदकः ॥ ५६॥

रुक्मिणीरमणो रामो रेवतीरमणो हरिः । सत्यभामाप्रियो देवः सत्याप्राणेश्वरः प्रभुः ॥ ५७॥

वासुदेवो जगन्नाथो वासुदेवो जनार्दनः । देवकीनन्दनो दान्तो दामोदरो दीनबन्धुः ॥ ५८॥

त्रिविक्रमो महोत्साहो त्रिलोकेशो त्रिलोचनः । त्रिमूर्तिस्त्रिगुणातीतो त्रैलोक्यप्रतिपालकः ॥ ५९॥

पीताम्बरधरो देवः पीतवासाः प्रतापवान् । पाञ्चजन्यधरो धर्मी पद्मनाभो नरोत्तमः ॥ ६०॥

पुण्यश्लोकः पुण्यकीर्तिः पुण्यश्रवणकीर्तनः । पुण्यो पुण्यजनप्रियो पुण्यदः पुण्यवर्धनः ॥ ६१॥

ब्रह्माण्डनायको ब्रह्मो ब्रह्माणीरमणो बली । ब्रह्माण्डोदरमध्यस्थो ब्रह्महा ब्रह्मभावनः ॥ ६२॥

भक्तानुरक्तो भगवान् भक्तानां कामदो विभुः । भक्तरक्षो भयानन्दो भवरोगविनाशनः ॥ ६३॥

मकरध्वजसमो मन्दहासो मकरकुण्डलः । मथुरानगराधीशो मथुरामण्डलेश्वरः ॥ ६४॥

महामन्त्रो महायन्त्रो महातन्त्रो महेश्वरः । महावीरो महासूरो महाबलपराक्रमः ॥ ६५॥

यज्ञपतिर्यज्ञभोक्ता यज्ञविद्यो यशोधरः । यज्ञेशो यज्ञपुरुषो यज्वनाथो यदुपुङ्गवः ॥ ६६॥

रमापतिर्ह्रीरमाणो रमारत्नो रमाप्रियः । रमानन्दो रमानाथो रमाभ्राता रमानुजः ॥ ६७॥

लक्ष्मीपतिर्लक्ष्मणाग्रजो लक्ष्मीरमण आनन्दः । लङ्काविनाशको रामो लोकाराध्यो जगत्पतिः ॥ ६८॥

वनमाली वनचरो वनजायतेक्षणो हरिः । वनप्रियो वनविहारी वन्द्यो वनरुहोद्भवः ॥ ६९॥

शङ्खचक्रगदापद्मपाणिः सर्वेश्वरः प्रभुः । शालग्रामशिलावासी शान्तात्मा शान्तमानसः ॥ ७०॥

शर्वरीनाथसम्पूज्यः शर्वरीनाथमण्डलः । शर्वरीनाथसञ्जातः शर्वरीनाथवल्लभः ॥ ७१॥

शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणः । शरण्यः शर्मदः शर्मः शर्वरीरमणो जयः ॥ ७२॥

षड्गुणैश्वर्यसम्पन्नः षड्विधोमरपुङ्गवः । षडृतुवर्णनीयश्च षडृतुपरिवर्तकः ॥ ७३॥

संसारवैद्यः सर्वज्ञः सर्वदः सर्वतोमुखः । सर्वेश्वरः सर्वमयः सर्वभूतहिते रतः ॥ ७४॥

सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् । सहस्रनामस्तोत्राढ्यः सहस्रकिरणो हरिः ॥ ७५॥

सुखदः सुखसंवासः सुखशायी सुखप्रदः । सुगन्धिः सुरभीनाथः सुरभिः सुरभिप्रियः ॥ ७६॥

हिरण्यगर्भो हरितापहारो हरिदश्वकः । हंसो हंसपतिर्हंसो हंसरूपो हलायुधः ॥ ७७॥

क्षराक्षरो क्षमानाथो क्षमावान् क्षितिपालकः । क्षुधापहारी क्षुद्रघ्नः क्षेमकृत् क्षेमदायकः ॥ ७८॥

क्षेत्रज्ञः क्षेत्रपालश्च क्षेमदः क्षेमकृत् तथा । क्षुद्रहा क्षुद्रमथनः क्षुद्रविघ्नविनाशनः ॥ ७९॥

ज्ञानानन्दो ज्ञानमूर्तिर्ज्ञानगम्यो ज्ञानप्रियः । ज्ञानेश्वरः ज्ञाननाथः ज्ञानविज्ञानपारगः ॥ ८०॥

ज्ञानाकरो ज्ञानगम्यो ज्ञानी ज्ञानप्रदोऽव्ययः । गीताचारी गीतरतो गीतगान्धर्वकोविदः ॥ ८१॥

गोपीनाथो गोकुलेशो गोवर्धनकृतश्रयः । गोवत्सपुच्छसङ्कर्षो गोधूलीच्छुरितप्रभुः ॥ ८२॥

राधावामांसविन्यस्तबाहुर्राधामुखाम्बुजः । राधाचकोररोचिष्णुर्वरदो वरवर्णिनि ॥ ८३॥

गोपीमण्डलमध्ये तु रासक्रीडाविशारदः । रासेश्वरो रासवासो रासोल्लासविशारदः ॥ ८४॥

रासोत्सवप्रियो रासक्रीडामण्डलमण्डनः । रसिकानां शिखारत्नो रसिको रसिकाश्रयः ॥ ८५॥

रसज्ञो रसभावज्ञो रसात्मा रसिकात्मकः । सर्वसौन्दर्यनिलयः सर्वसौभाग्यभाजनः ॥ ८६॥

सर्वलक्षणसम्पन्नः सर्वसल्लक्षणान्वितः । कोटिमन्मथलावण्यो माकन्दकुसुमायुधः ॥ ८७॥

मकरध्वजसन्तापो महामन्मथमन्मथः । वृन्दावनान्तसञ्चारी वंशीवाद्यविशारदः ॥ ८८॥

वत्सपालश्च शौरिश्च वत्सानुगतरक्षकः । गोपालकामिनीकान्तः कामिनीकामपूरकः ॥ ८९॥

कामज्वरापहारश्च कामदेवादिवन्दितः । परमः परमानन्दः परब्रह्म परात्परः ॥ ९०॥

परमेश्वरः परब्रह्म परमात्मा परात्परः । परः परपदं प्राप्यः परमः परमेश्वरः ॥ ९१ ॥

परमं ज्योतिरानन्दः परमः परमेश्वरः । परात्परः परब्रह्म परमात्मा परात्परः ॥ ९२ ॥

पूतनाप्राणहारी च शकटासुरभञ्जनः । तृणावर्तहरो वीरो यमलार्जुनभञ्जनः ॥ ९३ ॥

वत्सासुरहरो देवो बकासुरविनाशनः । अघासुरविनाशी च धेनुकासुरभञ्जनः ॥ ९४ ॥

प्रलम्बघाती प्रबलो दावानलविनाशनः । कालियाहिदमनो देवो भण्डीरवनसञ्चरः ॥ ९५ ॥

गोपीवस्त्रापहारी च गोपीचीरप्रदायकः । नन्दगोपकुलानन्दो नन्दगोपकुलेश्वरः ॥ ९६ ॥

चाणूरमर्दनो वीरो मुष्टिकान्तकरो हरिः । कुवलयापीडहारी च मल्लिकाकुसुमायुधः ॥ ९७ ॥

कंसप्राणहरो वीरो कंसदर्पविनाशनः । कंसान्तको दर्पहा च मथुरामण्डलेश्वरः ॥ ९८ ॥

अक्रूरवन्दितो देवो ह्यक्रूरपरितोषितः । अक्रूरोऽक्रूरहृदयो मथुरापुरवन्दितः ॥ ९९ ॥

कुब्जानुलेपनधरो कुब्जारूपविवर्धनः । कुब्जायौवनदाता च कुब्जामनोरथप्रदः ॥ १०० ॥

मुचुकुन्दप्रसादोऽपि मुचुकुन्दवरप्रदः । मुचुकुन्दप्रियो देवो मुचुकुन्दस्तुतिप्रियः ॥ १०१ ॥

जरासन्धविनाशी च दन्तवक्त्रविनाशनः । शिशुपालविनाशी च साल्वान्तकर ईडितः ॥ १०२ ॥

सत्यभामापतिर्देवो रुक्मिणीरमणो हरिः । जाम्बवतीपतिः प्राणो मित्रविन्दापतिस्तथा ॥ १०३ ॥

कालिन्दीपतिः स्वामी भद्रापतिरधोक्षजः । लक्ष्मणापतिः कान्तो नाग्नजितीपतिर्हरिः ॥ १०४ ॥

अष्टभार्यापतिः कृष्णो नरकान्तक ईश्वरः । पारिजातापहारी च इन्द्रदर्पविनाशनः ॥ १०५ ॥

बाणासुरप्रमथनो बाणबाहुविखण्डनः । शिवयुद्धप्रमथनो महाकालविनाशनः ॥ १०६ ॥

पौण्ड्रकप्राणहारी च काशीराजविनाशनः । सुदक्षिणप्राणहरो द्वारकानिलयो हरिः ॥ १०७ ॥

पाण्डवैकसखा मित्रं पार्थसारथिरच्युतः । कौरवान्तकरो वीरो दुर्योधनविनाशनः ॥ १०८ ॥

भीष्मप्राणहरो देवो द्रोणदर्पविनाशनः । कर्णप्राणहरो देवो जयद्रथविनाशनः ॥ १०९ ॥

दुःशासनप्राणहरो शल्यप्राणविनाशनः । अश्वत्थामहतादर्पो भूरिश्रवोविनाशनः ॥ ११० ॥

पाण्डवप्राणदाता च पाण्डवत्राणकारणः । कुरुक्षेत्रमहायुद्धे अर्जुनप्रियसारथिः ॥ १११ ॥

विराटसङ्कटे वीरो गोग्रहणविनाशनः । मत्स्यराजप्रियो देवो मत्स्यराजकुलोद्वहः ॥ ११२ ॥

विराटहृदयानन्दो विराटपुरवन्दितः । उत्तरावन्दिताङ्घ्रिश्च उत्तरागर्भपालकः ॥ ११३ ॥

ब्रह्मास्त्रप्राणरक्षकः परीक्षित्प्राणदायकः । अश्वत्थामहतादर्पो भूरिश्रवोविनाशनः ॥ ११४ ॥

दुःशासनप्राणहरो शल्यप्राणविनाशनः । द्रौपदीमानरक्षकः सत्यवाक् सत्यसङ्कल्पः ॥ ११५ ॥

सत्यभामारतो जयी सुभद्रापूर्वजो विष्णुः । भीष्ममुक्तिप्रदायकः जगद्गुरुर्जगन्नाथः ॥ ११६ ॥

वेणुवाद्यविशारदः वृषभासुरविद्वंसी । बाणासुरबलान्तकः युधिष्ठिरप्रतिष्ठाता ॥ ११७ ॥

वर्हिषावाजपेयकः पार्थदूतः शिखण्डी च । कुरुवंशविनाशनः सर्वतीर्थमयो देवः ॥ ११८ ॥

सर्वतीर्थफलप्रदः सर्वमङ्गलमाङ्गल्यः । सर्वकारणकारणम् सर्वादिः सर्वदेवेशो ॥ ११९ ॥

दरिद्रप्रतिपालकः एको नारायणः स्वामी । निर्गुणो गुणसागरः सुदामसखा सुप्रीतो ॥ १२० ॥

मुनिगन्धर्ववन्दितः शिवब्रह्मादिपूज्याङ्घ्रिः । शङ्खचक्रगदाधरः श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः ॥ १२१ ॥

श्रीपतिः श्रीनिधिः शराट् शार्ङ्गी नन्दकोद्द्योती । नन्दिव्रजजनाश्रयः कालचक्रप्रवर्ता च ॥ १२२ ॥

कालचक्रनिवारणः यमशत्रुर्महातेजा । यमपाशविनाशनः देवकीगर्भसम्भूतः ॥ १२३ ॥

यशोदावत्सलो हरिः शिवरूपः शिवानन्दो । भवानीपूजितो हरिः कमलापतिः कामेशः ॥ १२४ ॥

कामदः कामपावनः कमलावल्लभः शौरिः । करुणामृतसागरः कल्याणकृत् कृपासिन्धुः ॥ १२५ ॥

कालियदलनान्तकः कपिध्वजो जगन्नाथः । कपिलाचार्य उत्तमः गरुडध्वजो गोविन्दो ॥ १२६ ॥

गोपीजनवल्लभः गोवर्धनोद्धरो गोपो । गोकुलानन्दवर्धनः नन्दप्रियो नन्दसुतो ॥ १२७ ॥

नवनीतप्रियो हरिः निरञ्जनो निराकारो । नन्दगोपकुलोद्वहः यशोदानन्दनो वीरो ॥ १२८ ॥

यमलार्जुनभञ्जनः यमुनाजलक्रीडश्च । यदुकुलविवर्धनः राधारमणो राधेशो ॥ १२९ ॥

राधाप्राणवल्लभः राधाविहारी कृष्णश्च । राधाचित्तप्रमोदकः रुक्मिणीरमणो रामो ॥ १३० ॥

सत्याप्राणेश्वरः प्रभुः वासुदेवो जगन्नाथः । वासुदेवो जनार्दनः देवकीनन्दनो दान्तो ॥ १३१ ॥

दामोदरो दीनबन्धुः त्रिविक्रमो महोत्साहो । त्रिलोकेशो त्रिलोचनः त्रिमूर्तिस्त्रिगुणातीतो ॥ १३२ ॥

त्रैलोक्यप्रतिपालकः पीताम्बरधरो देवः । पीतवासाः प्रतापवान् पाञ्चजन्यधरो धर्मी ॥ १३३ ॥

पद्मनाभो नरोत्तमः पुण्यश्लोकः पुण्यकीर्तिः । पुण्यश्रवणकीर्तनः पुण्यो पुण्यजनप्रियो ॥ १३४ ॥

पुण्यदः पुण्यवर्धनः ब्रह्माण्डनायको ब्रह्मो । ब्रह्माणीरमणो बली ब्रह्माण्डोदरमध्यस्थो ॥ १३५ ॥

ब्रह्महा ब्रह्मभावनः भक्तानुरक्तो भगवान् । भक्तानां कामदो विभुः भक्तरक्षो भयानन्दो ॥ १३६ ॥

भवरोगविनाशनः मकरध्वजसमो मन्द- । हासो मकरकुण्डलः मथुरानगराधीशो ॥ १३७ ॥

मथुरामण्डलेश्वरः महामन्त्रो महायन्त्रो । महातन्त्रो महेश्वरः महावीरो महासूरो ॥ १३८ ॥

महाबलपराक्रमः यज्ञपतिर्यज्ञभोक्ता । यज्ञविद्यो यशोधरः यज्ञेशो यज्ञपुरुषो ॥ १३९ ॥

यज्वनाथो यदुपुङ्गवः रमापतिर्ह्रीरमाणो । रमारत्नो रमाप्रियः रमानन्दो रमानाथो ॥ १४० ॥

रमाभ्राता रमानुजः लक्ष्मीपतिर्लक्ष्मणाग्रजो । लक्ष्मीरमण आनन्दः लङ्काविनाशको रामो ॥ १४१ ॥

लोकाराध्यो जगत्पतिः वनमाली वनचरो । वनजायतेक्षणो हरिः वनप्रियो वनविहारी ॥ १४२ ॥

वन्द्यो वनरुहोद्भवः शङ्खचक्रगदापद्म- । पाणिः सर्वेश्वरः प्रभुः शालग्रामशिलावासी ॥ १४३ ॥

शान्तात्मा शान्तमानसः शर्वरीनाथसम्पूज्यः । शर्वरीनाथमण्डलः शर्वरीनाथसञ्जातः ॥ १४४ ॥

शर्वरीनाथवल्लभः शरणागतदीनार्त- । परित्राणपरायणः शरण्यः शर्मदः शर्मः ॥ १४५ ॥

शर्वरीरमणो जयः षड्गुणैश्वर्यसम्पन्नः । षड्विधोमरपुङ्गवः षडृतुवर्णनीयश्च ॥ १४६ ॥

षडृतुपरिवर्तकः संसारवैद्यः सर्वज्ञः । सर्वदः सर्वतोमुखः सर्वेश्वरः सर्वमयः ॥ १४७ ॥

सर्वभूतहिते रतः सहस्रशीर्षा पुरुषः । सहस्राक्षः सहस्रपात् सहस्रनामस्तोत्राढ्यः ॥ १४८ ॥

सहस्रकिरणो हरिः सुखदः सुखसंवासः । सुखशायी सुखप्रदः सुगन्धिः सुरभीनाथः ॥ १४९ ॥

सुरभिः सुरभिप्रियः हिरण्यगर्भो हरिता- । पहारो हरिदश्वकः हंसो हंसपतिर्हंसो ॥ १५० ॥

हंसरूपो हलायुधः क्षराक्षरो क्षमानाथो । क्षमावान् क्षितिपालकः क्षुधापहारी क्षुद्रघ्नः ॥ १५१ ॥

क्षेमकृत् क्षेमदायकः क्षेत्रज्ञः क्षेत्रपालश्च । क्षेमदः क्षेमकृत् तथा क्षुद्रहा क्षुद्रमथनः ॥ १५२ ॥

क्षुद्रविघ्नविनाशनः ज्ञानानन्दो ज्ञानमूर्तिः । ज्ञानगम्यो ज्ञानप्रियः ज्ञानेश्वरः ज्ञाननाथः ॥ १५३ ॥

ज्ञानविज्ञानपारगः ज्ञानाकरो ज्ञानगम्यो । ज्ञानी ज्ञानप्रदोऽव्ययः गीताचारी गीतरतो ॥ १५४ ॥

गीतगान्धर्वकोविदः गोपीनाथो गोकुलेशो । गोवर्धनकृतश्रयः गोवत्सपुच्छसङ्कर्षो ॥ १५५ ॥

गोधूलीच्छुरितप्रभुः राधावामांसविन्यस्त- । बाहुर्राधामुखाम्बुजः राधाचकोररोचिष्णुः ॥ १५६ ॥

वरदो वरवर्णिनि गोपीमण्डलमध्ये तु । रासक्रीडाविशारदः रासेश्वरो रासवासः ॥ १५७ ॥

रासोल्लासविशारदः रासोत्सवप्रियो रास- । क्रीडामण्डलमण्डनः रसिकानां शिखारत्नो ॥ १५८ ॥

रसिको रसिकाश्रयः रसज्ञो रसभावज्ञो । रसात्मा रसिकात्मकः सर्वसौन्दर्यनिलयः ॥ १५९ ॥

सर्वसौभाग्यभाजनः सर्वलक्षणसम्पन्नः । सर्वसल्लक्षणान्वितः ॥ १६० ॥

महत्व और समापन विधि

१. पूर्णता का महत्व: आज आपने श्री गोपाल सहस्रनाम के सभी 1000 नामों की यात्रा पूरी की। यह स्तोत्र केवल शब्दों का समूह नहीं, बल्कि साक्षात भगवान का शब्द-स्वरूप (Sound Incarnation) है। इसके पूर्ण पाठ से व्यक्ति के चारों ओर एक सुरक्षा कवच बन जाता है।

२. समापन विधि:

• पाठ पूरा होने के बाद भगवान श्रीकृष्ण की आरती करें।

• "अच्युतम केशवं" या "मधुराष्टकम" का पाठ करें।

• अंत में अपनी भूल-चूक के लिए क्षमा मांगें (क्षमा प्रार्थना)।

• प्रसाद में मिश्री-तुलसी बांटें।

३. मुख्य लाभ: यह 'नामसागर' (नामों का समुद्र) अंततः भक्त को भगवान के धाम (गोलोक) तक पहुँचाने की शक्ति रखता है। यह जीवन के अंतिम समय में सद्गति और जीते-जी परम सुख प्रदान करता है।

इति श्रीसम्मोहनतन्त्रे पार्वतीपरमेश्वरसंवादे श्रीगोपालसहस्रनामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥ (इस प्रकार सम्मोहन तंत्र में शिव-पार्वती संवाद के अंतर्गत श्री गोपाल सहस्रनाम स्तोत्र पूर्ण हुआ।)