shivashtakam
Shivashtakam is a famous stotra praising the glory of Lord Shiva in his Vishwanath, Bhootnath, Mahakal, Gangadhar and Ardhanarishwar forms. The divine nature and grace of Mahadev has been described in its eight verses.
Shivaashtakam – Moola Sanskrita Path
. Atha shreeshivaashtakam.
Prabhun praananaathan vibhun vishvanaathan
Jagannaathanaathan sadaanandabhaajam.
Bhavadbhavyabhooteshvaran bhootanaathan
Shivan shangkaran shambhumeeshaanameede.1.
Gale rundamaalan tanau sarpajaalan
Mahaakaalakaalan ganeshaadhipaalam.
Jataajootaganggottaranggairvishaalan
Shivan shangkaran shambhumeeshaanameede.2.
Mudaamaakaran mandanan mandayantan
Mahaamandalan bhasmabhooshaadharan tam.
Anaadin hyapaaran mahaamohamaaran
Shivan shangkaran shambhumeeshaanameede.3.
Vataadhonivaasan mahaattaattahaasan
Mahaapaapanaashan sadaasuprakaasham.
Gireeshan ganeshan sureshan maheshan
Shivan shangkaran shambhumeeshaanameede.4.
Girindraatmajaasanggriheetaardhadehan
Girau sansthitan sarvada''sannageham.
Parabrahma brahmaadibhirvandyamaanan
Shivan shangkaran shambhumeeshaanameede.5.
Kapaalan trishoolan karaabhyaan dadhaanan
Padaambhojanamraaya kaaman dadaanam.
Baleevardayaanan suraanaan pradhaanan
Shivan shangkaran shambhumeeshaanameede.6.
Sharachchandragaatran ganaanandapaatran
Trinetran pavitran dhaneshasya mitram.
Aparnaakalatran sada sachcharitran
Shivan shangkaran shambhumeeshaanameede.7.
Haran sarpahaaran chitaabhoovihaaran
Bhavan vedasaaran sada nirvikaaram.
Shmashaane vasantan manojan dahantan
Shivan shangkaran shambhumeeshaanameede.8.
Phalashruti
Stavan yah prabhaate narah shoolapaaneh
Pathetsarvada bhargabhaavaanuraktah.
Sa putran dhanan dhaanyamitran kalatran
Vichitraih samaaraadhya mokshan prayaati.9.
. Iti shreekrishnajanmakhande shivaashtakastotram.
Shivaashtakam ka Saral Hindi Arth
Pahale shloka ka arth:
Main una bhagavaana shiva ki stuti karta hoon, jo sabake svaami, praanon ke naatha, sarvavyaapi vishvanaatha aur jagata ke svaami ke bhi svaami hain. Ve sada aanandasvaroopa hain aur bhoota, vartamaana tatha bhavishya—teenon kaalon ke adhipati hain. Ve sabhi praaniyon ke svaami, kalyaanakaari shankara, sukha dene vaale shambhu aur sanpoorna jagata ke eeshvara hain.
Doosare shloka ka arth:
Main una bhagavaana shiva ki stuti karta hoon, jinake gale mein mundon ki maala aur shareera par sarpon ka samooha sushobhita hai. Ve svayan mahaakaala ke bhi kaala hain aur bhagavaana ganesha sahita apane samasta ganon ke svaami evam paalaka hain. Unaki vishaala jataaon mein pavitra ganga ki laharen pravaahita hoti hain.
Teesare shloka ka arth:
Bhagavaana shiva aananda ke bhandaara aur sanpoorna sansaara ke aabhooshana hain. Ve apane divya svaroopa se is vishaala brahmaanda ko sushobhita karate hain tatha shareera par pavitra bhasma dharan karate hain. Ve anaadi, ananta aur sansaara ke mahaana moha evam ajnyaana ka naasha karne vaale hain. Main una shiva, shankara, shambhu aur ishan ki stuti karta hoon.
Chauthe shloka ka arth:
Bhagavaana shiva vatavriksha ke neeche nivaasa karne vaale dakshinaamoorti svaroopa hain. Unaka prachanda attahaasa buraaiyon ka naasha karta hai. Ve bade se bade paapa ko samaapta karne vaale aur sada prakaashamaana hain. Ve parvaton ke svaami, ganon ke adhipati, devtaon ke eeshvara aur sabase mahaana maheshvara hain.
Paanchaven shloka ka arth:
Bhagavaana shiva ne parvataraaja himaalaya ki putri maata paarvati ko apane aadhe shareera mein dharan kiya hai. Is karan ve ardhanaareeshvara kahalaate hain. Ve kailaasha parvata par nivaasa karate hain, parama brahma ka svaroopa hain aur brahmaaji sahita sabhi devata unaki vandana karate hain.
Chhathe shloka ka arth:
Bhagavaana shiva apane haathon mein kapaala aur trishoola dharan karate hain. Jo bhakta unake charan kamalon mein vinamrataapoorvaka jhukata hai, ve usaki shubha kaamanaaon ko poorn karate hain. Nandi baila unaka vaahana hai aur ve sabhi devtaon mein pradhaana hain. Main una bhagavaana shiva ki aaraadhana karta hoon.
Saataven shloka ka arth:
Bhagavaana shiva ka shareera sharada ritu ke chandrama ke samaana ujjvala hai aur ve apane ganon ko aananda pradaana karate hain. Unake teena netra hain, ve parama pavitra hain aur dhan ke devata kubera ke mitra hain. Patton taka ka tyaaga karake tapasya karne vaali aparna arthaata maata paarvati unaki patni hain. Unaka charitra sada pavitra aur kalyaanakaari hai.
Aathaven shloka ka arth:
Bhagavaana shiva sabhi duhkhon aur paapon ko harane vaale hain. Ve sarpon ki maala dharan karate hain aur shmashaana bhoomi mein vicharana karate hain. Ve sanpoorna sansaara ke aadhaara, vedon ke saara aur sada vikaaron se rahita hain. Ve shmashaana mein nivaasa karate hain aur apane teesare netra ki agni se kaamadeva ko bhasma karne vaale hain.
Phalashruti ka Hindi Arth
Jo manushya bhagavaana shiva ke prati prema aur bhakti rakhate hue pratidina praatahkaala trishooladhaari mahaadeva ke is stotra ka path karta hai, vaha dhaarmika maanyata ke anusaara santaana, dhan, anna, mitra, jeevanasaathi aur anya sukhon ko praapta karake anta mein moksha ko praapta hota hai.
Shivaashtakam ka Parichaya
Shivaashtakam bhagavaana shiva ko samarpita aatha shlokon ki prasiddha sanskrita stuti hai. Yaha“prabhun praananaathan vibhun vishvanaatham”Pankti se aaranbha hota hai. Isake pratyek shloka ke anta mein bhagavaana shiva ke pramukha naamon ka smarana karate hue kaha gaya hai:
Shivan shangkaran shambhumeeshaanameede.
Iska arth hai—main shiva, shankara, shambhu aur ishan ki stuti karta hoon.
Is shivaashtakam mein bhagavaana ke vishvanaatha, bhootanaatha, gangaadhara, mahaakaala, dakshinaamoorti, ardhanaareeshvara, trinetradhaari aur shmashaanavaasi svaroopon ka varnana milata hai.
Shiva, Shankara, Shambhu aur Ishan ka Arth
- Shiva:Jo parama kalyaanakaari hain.
- Shankara:Jo bhakton ko sukha aur mangal pradaana karate hain.
- Shambhu:Jinase aananda evam kalyaana utpanna hota hai.
- Ishan:Jo sanpoorna jagata ke svaami aur niyantraka hain.
Shivaashtakam ka Mahatva
Shivaashtakam mein bhagavaana shiva ke baahari svaroopa ke saatha unake gahare aadhyaatmika svaroopa ka bhi varnana hai. Shareera par bhasma sansaara ki nashvarata ka sanketa deti hai. Sarpa bhay aur mrityu par niyantrana ka prateeka hain. Teesara netra jnyaana ka prateeka hai aur ganga pavitrata tatha kripa ka pratinidhitva karati hain.
Shmashaana mein nivaasa karne vaala shiva ka svaroopa bataata hai ki sansaara ki sabhi vastuen nashvara hain. Bhagavaana shiva ki upaasana manushya ko ahankaara, moha aur mrityu ke bhay se oopara uthane ki prerana deti hai.
Shivaashtakam ke Path ke Labh
Dhaarmika maanyata ke anusaara shraddhaapoorvaka shivaashtakam ka path karne se:
- Bhagavaana shiva ki kripa praapta hoti hai.
- Mana ka bhay aur tanaava shaanta karne mein sahaayata milati hai.
- Nakaaraatmaka vichaaron aur maanasika ashaanti mein kami aati hai.
- Bhagavaana ke prati bhakti aur vishvaasa majaboota hota hai.
- Krodha, moha aur ahankaara par niyantrana ki prerana milati hai.
- Kathina paristhitiyon ka saamana karne ka aatmabala praapta hota hai.
- Parivaara ke sukha, anna aur samriddhi ki prarthana ki jati hai.
- Aadhyaatmika jnyaana aur vairaagya ka bhaava utpanna hota hai.
- Saadhaka ko moksha ke maarga par aage badhane ki prerana milati hai.
Shivaashtakam ki Path Vidhi
- Praatahkaala snaana karake svachchha vastra dharan karen.
- Puja sthan par bhagavaana shiva yaa shivalinga ke samne baithen.
- Shivalinga par svachchha jal yaa gangaajala arpita karen.
- Sanbhava ho to doodha, sapheda phoola aur bilvapatra arpita karen.
- Ghi ka deepaka aur dhoopa jalaaen.
- Sabase pahale“om namah shivaaya”Mantra ka 11 baara jaapa karen.
- Isake baada shivaashtakam ke aathon shlokon aur phalashruti ka path karen.
- Pratyek shloka padhate samay bhagavaana shiva ke sanbandhita svaroopa ka dhyaana karen.
- Path ke anta mein bhagavaana shiva se apni bhoolon ke lie kshama maangen.
- Apane parivaara aur sabhi praaniyon ke kalyaana ki prarthana karen.
Path Karne ka Shubha Samay
Shivaashtakam ka path pratidina praatahkaala karna shreshtha maana gaya hai. Isake atirikta somavaara, pradosha vrata, maasika shivaraatri, mahaashivaraatri aur saavana ke maheene mein iska path vishesha shubha maana jaata hai.
Bhakta chaahen to shaama ke samay deepaka jalaakara bhi iska path kara sakte hain. Path ke lie kisi vishesha dina ki anivaaryata nahin hai—shraddha aur shuddha bhaavana sabase mahatvapoorna hai.