Sanatan Vani • Devotion, wisdom and sacred reading
09 Sep 2026
Sanatan Vani Sacred wisdom in a modern form
Stotra Collection

Shri Sarasvati Ashtakam

Shri Saraswati Ashtakam is a divine hymn of eight verses dedicated to Mother Saraswati. In this, the results of praying to the Goddess for pure knowledge and regular recitation are given.

Google AdSense Space

Shri Sarasvati Ashtakam — Moola Sanskrita Path

. Shreeganeshaaya namah.

Shataaneeka Uvaacha

Mahaamate mahaapraajnya sarvashaastravishaarada.
Aksheenakarmabandhastu purusho dvijasattama.1.

Marane yajjapejjaapyan yan cha bhaavamanusmaran.
Paran padamavaapnoti tanme broohi mahaamune.2.

Shaunaka Uvaacha

Idameva mahaaraaja prishtavaanste pitaamahah.
Bheeshman dharmavidaan prishthedan dharmaputro yudhishthirah.3.

Yudhishthira Uvaacha

Pitaamaha mahaapraajnya sarvashaastravishaarada.
Brihaspatistuta devi vaageeshaaya mahaatmane.
Aatmaanan darshayaamaasa sooryakotisamaprabham.4.

Sarasvatyuvaacha

Varan vrineeshva bhadran te yatte manasi vartate.

Brihaspatiruvaacha

Yadi me varada devi divyajnyaanan prayachchha me.5.

Devyuvaacha

Hanta te nirmalan jnyaanan kumatidhvansakaarakam.
Stotrenaanena ye bhaktya maan stuvanti maneeshinah.6.

Brihaspatiruvaacha

Labhate paraman jnyaanan yatsurairapi durlabham.
Praapnoti purusho nityan mahaamaayaaprasaadatah.7.

Sarasvatyuvaacha

Trisandhyan prayato nityan pathedashtakamuttamam.
Tasya kanthe sada vaasan karishyaami na sanshayah.8.

Iti shreepadmapuraane divyajnyaanapradaayakan sarasvatyashtakastotran sampoornam.


Shri Sarasvati Ashtakam ka Saral Hindi Arth

Shloka 1 ka Arth

Raaja shataaneeka ne maharshi shaunaka se kahaa—he shreshtha braahmana! Aapa mahaana buddhimaana, atyant jnyaani aur sabhi shaastron ke jaanakaara hain. Kripaya bataaie ki jo manushya abhi karmon ke bandhana se puri taraha mukta nahin hua hai, usake kalyaana ka upay kya hai?

Shloka 2 ka Arth

He mahaamuni! Mujhe vaha japa aur dhyaana bataaie, jisaka mrityu ke samay smarana karne par manushya parama pada ko praapta kara sakta hai.

Shloka 3 ka Arth

Maharshi shaunaka ne kahaa—he mahaaraaja! Yahi prashna pahale aapke pitaamaha dharmaraaja yudhishthira ne dharma ka jnyaana rakhane vaale shreshtha purusha bheeshma pitaamaha se poochha tha.

Shloka 4 ka Arth

Yudhishthira ne kahaa—he pitaamaha! Aapa atyant buddhimaana aur sabhi shaastron ke jnyaata hain. Mahaatma brihaspati ki stuti se prasanna hokara devi sarasvati ne karodon sooryon ke samaana tejasvi svaroopa mein unhen darshana die the. Kripaya usa pavitra prasanga aur stotra ke vishaya mein mujhe bataaie.

Shloka 5 ka Arth

Devi sarasvati ne brihaspati se kahaa—tumhaaraa kalyaana ho. Tumhaare mana mein jo ichchha hai, vaha varadaana maango.

Taba brihaspati ne kahaa—he varadaana dene vaali devi! Yadi aapa mujhase prasanna hain to mujhe divya jnyaana pradaana keejie.

Shloka 6 ka Arth

Devi sarasvati ne kahaa—main tumhen vaha nirmala jnyaana pradaana karati hoon jo galata buddhi, bhrama aur ajnyaana ko nashta karne vaala hai. Jo buddhimaana manushya is stotra dwara bhaktipoorvaka meri stuti karate hain, unhen bhi nirmala jnyaana praapta hota hai.

Shloka 7 ka Arth

Maata mahaamaaya ki kripa se manushya usa parama jnyaana ko praapta karta hai, jise praapta karna devtaon ke lie bhi kathina maana gaya hai.

Shloka 8 ka Arth

Maata sarasvati kahati hain—jo manushya pavitra mana se pratidina teenon sandhyaaon mein is uttama ashtakam ka path karta hai, main sadaiva usake kantha arthaat usaki vani mein nivaasa karoongee—isamen koi sandeha nahin hai.


Sarasvati Ashtakam ka Parichaya

Shri sarasvati ashtakam jnyaana, buddhi aur vani ki adhishthaatri devi maata sarasvati ko samarpita aatha shlokon ka pauraanika stotra hai. Yaha padmapuraana se sanbandhita bataaya gaya hai.

Isamen raaja shataaneeka aur maharshi shaunaka ke sanvaada ke maadhyama se dharmaraaja yudhishthira, bheeshma pitaamaha, devaguru brihaspati tatha maata sarasvati se juda prasanga prastuta kiya gaya hai.

Devaguru brihaspati maata sarasvati se saansaarika vastu ke sthan par divya evam nirmala jnyaana maangate hain. Prasanna hokara maata unhen aisa jnyaana pradaana karati hain jo bhrama, ajnyaana aur kumati ko nashta karne vaala hai.


Sarasvati Ashtakam ka Mahattva

Is stotra ka mukhya sandesha hai ki manushya ko maata sarasvati se kevala saansaarika saphalata nahin, balki viveka, nirmala buddhi aur aatmakalyaana pradaana karne vaala divya jnyaana maangana chahiye.

Ashtakam ki phalashruti mein maata sarasvati svayan kahati hain ki jo saadhaka iska niyamita path karta hai, ve usake kantha mein nivaasa karati hain. Iska bhaava hai ki saadhaka ki vani, vichaara aur jnyaana par devi ki kripa bani rahati hai.


Sarasvati Ashtakam ke Dhaarmika Labh

Dhaarmika maanyataaon aur stotra ki phalashruti ke anusaara isake niyamita path se—

  • Jnyaana aur viveka ke vikaasa ki prerana milati hai.
  • Ajnyaana, bhrama aur nakaaraatmaka vichaara doora karne mein sahaayata milati hai.
  • Vani mein spashtata aur madhurata aati hai.
  • Padhaai mein ekaagrata banaae rakhane mein sahaayata milati hai.
  • Smaranashakti aur seekhane ki kshamata vikasita karne ki prerana milati hai.
  • Vidyaarthiyon, shikshakon, lekhakon aur kalaakaaron ko maata ka aasheervaada praapta hota hai.
  • Aadhyaatmika jnyaana ke prati ruchi badhati hai.
  • Manushya ko apane karma aur jeevana ke parama uddeshya par vichaara karne ki prerana milati hai.

Sarasvati Ashtakam ki Path-Vidhi

  1. Praatah snaana karake svachchha vastra dharan karen.
  2. Maata sarasvati ke chitra yaa pratima ke samne baithen.
  3. Deepaka aur dhoopa prajvalita karen.
  4. Maata ko sapheda yaa peele pushpa arpita karen.
  5. Sabase pahale bhagavaana ganesha ka smarana karen.
  6. Maata ke shveta, shaanta aur jnyaanamaya svaroopa ka dhyaana karen.
  7. Aathon shlokon ka spashta uchchaarana karate hue path karen.
  8. Path poora hone ke baada maata se jnyaana, sadbuddhi aur shuddha vani ki prarthana karen.

Sarasvati Ashtakam ka Path Kaba Karen?

Is stotra ki phalashruti meinTrisandhyan, arthaat praatah, madhyaahna aur saayankaala path karne ka ullekha milata hai. Saamaanya saadhaka apni suvidha ke anusaara pratidina praatahkaala athava padhaai shuroo karne se pahale bhi iska path kara sakta hai.

Vasanta panchami, sarasvati puja, vidyaaranbha sanskaara aur pareeksha se pahale iska shraddhaapoorvaka path kiya jaata hai.


Jaroori Path-Sanbandhee Tippani

“sarasvati ashtakam” naama se eka se adhika sanskrita rachanaaen upalabdha hain. Yahan“mahaamate mahaapraajnya sarvashaastravishaarada”Se aaranbha hone vaala aur padmapuraana se sanbandhita sarvaadhika prachalita path diya gaya hai.

Teesare shloka mein“prishthedan”Path milata hai, jabaki kuchha prakaashanon mein ise arth ki spashtata ke lie“shreshthan”Athava alaga shabda-vinyaasa mein chhaapa gaya hai. Yahan sanskrita srota mein praapta paaranparika path surakshita rakha gaya hai.

Google AdSense Space