Sanatan Vani • Devotion, wisdom and sacred reading
09 Sep 2026
Sanatan Vani Sacred wisdom in a modern form
Stotra Collection

Sri Meenakshi Pancharatnam

Shri Meenakshi Pancharatnam is a hymn of five divine verses dedicated to Mother Meenakshi. Read here its complete Sanskrit text, simple Hindi meaning, importance, benefits and method of reading.

Google AdSense Space

Shri Meenaakshi Panycharatnam — Moola Sanskrita Path

. Shreeh.

. Atha meenaakshi panycharatnam.

Udyadbhaanusahasrakotisadrishaan keyoorahaarojjvalaan
Bimboshtheen smitadantapangktiruchiraan peetaambaraalangkritaam.
Vishnubrahmasurendrasevitapadaan tattvasvaroopaan shivaan
Meenaaksheen pranato'smi santatamahan kaarunyavaaraannidhim.1.

Muktaahaaralasatkireetaruchiraan poornenduvaktraprabhaan
Shinyjannoopurakingkineemanidharaan padmaprabhaabhaasuraam.
Sarvaabheeshtaphalapradaan girisutaan vaaneeramaasevitaan
Meenaaksheen pranato'smi santatamahan kaarunyavaaraannidhim.2.

Shreevidyaan shivavaamabhaaganilayaan hreengkaaramantrojjvalaan
Shreechakraangkitabindumadhyavasatin shreematsabhaanaayakeem.
Shreematshanmukhavighnaraajajananeen shreemajjaganmohineen
Meenaaksheen pranato'smi santatamahan kaarunyavaaraannidhim.3.

Shreematsundaranaayakeen bhayaharaan jnyaanapradaan nirmalaan
Shyaamaabhaan kamalaasanaarchitapadaan naaraayanasyaanujaam.
Veenaavenumridanggavaadyarasikaan naanaavidhaadambikaan
Meenaaksheen pranato'smi santatamahan kaarunyavaaraannidhim.4.

Naanaayogimuneendrahrinnivasateen naanaarthasiddhipradaan
Naanaapushpaviraajitaangghriyugalaan naaraayanenaarchitaam.
Naadabrahmamayeen paraatparataraan naanaarthatattvaatmikaan
Meenaaksheen pranato'smi santatamahan kaarunyavaaraannidhim.5.

Iti shreematparamahansaparivraajakaachaaryasya shreegovindabhagavatpoojyapaadashishyasya shreemachchhangkarabhagavatah kritau meenaakshi panycharatnan sampoornam.


Shri Meenaakshi Panycharatnam ka Saral Hindi Arth

Shloka 1 ka Arth

Main karuna ke athaaha saagara ke samaana maata meenaakshi ko nirantara pranaama karta hoon. Unaka divya prakaasha hajaaron-karodon ugate hue sooryon ke samaana hai. Ve baajoobanda aur haara jaise aabhooshanon se sushobhita hain. Unake hontha bimbaphala ke samaana lal hain aur muskuraate samay dikhaai dene vaali unaki danta-pankti atyant sundara hai. Ve peele vastra dharan karati hain. Bhagavaana vishnu, brahma aur indra bhi unake charanon ki seva karate hain. Ve parama tattva aur kalyaana ka svaroopa hain.

Shloka 2 ka Arth

Main karuna ke saagara ke samaana maata meenaakshi ko sada pranaama karta hoon. Ve motiyon ki maala aur sundara mukuta se sushobhita hain. Unake mukha ki aabha poornima ke chandrama jaisi hai. Unake noopura, karadhani aur ratnamaya aabhooshana madhura dhvani karate hain. Unaki kaanti kamala ke samaana hai. Ve bhakton ki uchita abhilaashaaen poorn karne vaali parvataraaja ki putri hain. Maata sarasvati aur maata lakshmi bhi unaki seva karati hain.

Shloka 3 ka Arth

Main karuna ke mahaasaagara ke samaana devi meenaakshi ko nirantara pranaama karta hoon. Ve shreevidya ka svaroopa hain aur bhagavaana shiva ke vaama bhaaga mein viraajamaana hain. Ve ‘hreen’ beejamantra se prakaashita hoti hain tatha shreechakra ke madhya bindu mein nivaasa karati hain. Ve divya sabha ki adhishthaatri, bhagavaana kaartikeya aur shreeganesha ki maata tatha sanpoorna jagata ko mohita karne vaali parama shakti hain.

Shloka 4 ka Arth

Main karunaasaagara maata meenaakshi ko sadaiva pranaama karta hoon. Ve bhagavaana sundareshvara ki divya naayika, bhakton ka bhay doora karne vaali aur jnyaana pradaana karne vaali hain. Unaka svaroopa nirmala aur shyaama varna ka hai. Kamalaasana par viraajamaana bhagavaana brahma unake charanon ki puja karate hain. Ve bhagavaana naaraayana ki bahana kahi gai hain. Unhen veena, baansuri aur mridanga jaise vaadyon ka madhura sangeeta priya hai tatha ve aneka prakaara ke divya vaibhava se sanpanna hain.

Shloka 5 ka Arth

Main karuna ke athaaha saagara ke samaana maata meenaakshi ko nirantara pranaama karta hoon. Ve aneka yogiyon aur shreshtha muniyon ke hridaya mein nivaasa karati hain tatha saadhakon ko vibhinna siddhiyaan aur saphalataaen pradaana karati hain. Unake donon charan aneka prakaara ke pushpon se sushobhita hain aur bhagavaana naaraayana bhi unaki aaraadhana karate hain. Ve naadabrahma ka svaroopa, parama tattva se bhi pare aur sansaara ke sabhi tattvon mein vidyamaana hain.


Meenaakshi Panycharatnam ka Parichaya

Meenaakshi panycharatnam maata meenaakshi ki stuti mein rachita paancha shlokon ka eka sundara stotra hai. Isaki rachana paranparaagata roopa se shri aadi shankaraachaarya dwara ki gai mani jati hai.

Maata meenaakshi ko devi paarvati ka svaroopa aur madurai ki adhishthaatri devi maana jaata hai. Unaka vivaaha bhagavaana shiva ke sundareshvara svaroopa se hua tha. Is stotra mein maata ke divya saundarya, karuna, jnyaana, shakti, shreevidya svaroopa aur bhakton par kripa karne vaali visheshataaon ka varnana kiya gaya hai.

“meenaakshi” naama ka saamaanya arth hai—Machhali ke samaana sundara aur karunaamaya netron vaali devi.


Meenaakshi Panycharatnam ka Mahattva

Is stotra mein maata meenaakshi ko kevala eka devi ke roopa mein nahin, balki shreevidya, naadabrahma aur parama tattva ke svaroopa mein pranaama kiya gaya hai. Unhen bhagavaana ganesha aur kaartikeya ki maata, bhagavaana shiva ki shakti tatha sanpoorna srishti mein vyaapta chetana bataaya gaya hai.

Pratyek shloka mein maata ko“kaarunyavaaraannidhi”, arthaat karuna ke athaaha saagara ke roopa mein sanbodhita kiya gaya hai.


Meenaakshi Panycharatnam ke Dhaarmika Labh

Dhaarmika maanyataaon ke anusaara shraddhaapoorvaka iska path karne se—

  • Maata meenaakshi ki kripa praapta hoti hai.
  • Bhay aur maanasika ashaanti doora karne mein aadhyaatmika sahaayata milati hai.
  • Jnyaana, viveka aur ekaagrata badhaane ki prerana milati hai.
  • Mana mein shaanti aur sakaaraatmakata aati hai.
  • Parivaara mein sukha, prema aur sauhaarda badhata hai.
  • Uchita manokaamanaaon ki poorti ke lie maata ka aasheervaada praapta hota hai.
  • Vivaaha se sanbandhita baadhaaon ko doora karne ke lie bhi shraddhaalu iska path karate hain.
  • Saadhaka ke bheetara bhakti aur aatmika shakti ka vikaasa hota hai.

Meenaakshi Panycharatnam ki Path-Vidhi

  1. Praatah snaana karake svachchha vastra dharan karen.
  2. Maata meenaakshi athava maata paarvati ke chitra ke samne deepaka jalaaen.
  3. Maata ko pushpa, vishesha roopa se lal yaa gulaabi phoola arpita karen.
  4. Maata meenaakshi aur bhagavaana sundareshvara ka dhyaana karen.
  5. Paanchon shlokon ka spashta uchchaarana karate hue path karen.
  6. Path poorn hone ke baada apni bhoolon ke lie kshama maangen.
  7. Anta mein maata se jnyaana, shaanti aur parivaara ke kalyaana ki prarthana karen.

Path Karne ka Uchita Samay

Is stotra ka path pratidina praatahkaala yaa sandhyaakaala kiya jaa sakta hai. Shukravaara, navaraatri, poornima aur devi se sanbandhita vishesha parvon par iska path vishesha roopa se shubha maana jaata hai.


Jaroori Path-Sanbandhee Tippani

Chauthe shloka mein alaga-alaga pustakon mein“naanaavidhaadambikaam”Aur“naanaavidhaamambikaam”Donon path milate hain. Yahan prachalita stotra-sangrahon mein upalabdha“naanaavidhaadambikaam”Path rakha gaya hai.

Google AdSense Space