Shri Hanumat Panycharatna Stotra
Shri Hanumat Pancharatnam is a divine hymn describing the form of Lord Hanuman, his devotion to Rama, compassion, valor and service that removes the sorrow of Mother Sita.
Shri Hanumat Panycharatnam — Moola Sanskrita Path
Veetaakhilavishayechchhan jaataanandaashrupulakamatyachchham.
Seetaapatidootaadyan vaataatmajamadya bhaavaye hridyam.1.
Tarunaarunamukhakamalan karunaarasapoorapooritaapaanggam.
Sanyjeevanamaashaase manyjulamahimaanamanyjanaabhaagyam.2.
Shambaravairisharaatigamambujadalavipulalochanodaaram.
Kambugalamaniladishtan bimbajvalitoshthamekamavalambe.3.
Dooreekritaseetaartih prakateekritaraamavaibhavasphoortih.
Daaritadashamukhakeertih purato mama bhaatu hanumato moortih.4.
Vaanaranikaraadhyakshan daanavakulakumudaravikarasadriksham.
Deenajanaavanadeekshan pavanatapahpaakapunyjamadraaksham.5.
Phalashrutih
Etatpavanasutasya stotran yah pathati panycharatnaakhyam.
Chiramiha nikhilaan bhogaan bhungktva shreeraamabhaktibhaagbhavati.6.
Iti shreemachchhangkarabhagavatah kritau hanumatpanycharatnan sampoornam.
Shri Hanumat Panycharatna Stotra ka Saral Hindi Arth
Shloka 1 ka Arth
Aaja main apane hridaya mein pavanaputra hanuman ka dhyaana karta hoon. Ve sansaara ke samasta vishayon aur bhogon ki ichchha se mukta hain. Bhagavaana shreeraama ka smarana karate hi unaki aankhon se aananda ke aansoo bahane lagate hain aur shareera romaanchita ho jaata hai. Unaka hridaya atyant pavitra hai aur ve maata seeta ke svaami bhagavaana shreeraama ke pramukha doota hain.
Shloka 2 ka Arth
Main maata anjana ke parama saubhaagyaroopa shri hanuman ke darshana ki kaamana karta hoon. Unaka mukha ugate hue lal soorya ke samaana sundara kamala jaisa hai. Unaki kripaapoorna drishti karuna ke rasa se bhari hui hai. Ve sanjeevani laakara jeevana ki raksha karne vaale tatha atyant sundara aur mahaana mahima se sanpanna hain.
Shloka 3 ka Arth
Main kevala unheen bhagavaana hanuman ki sharana grahana karta hoon, jinaki gati kaamadeva ke baana se bhi adhika teevra hai. Unake vishaala aur udaara netra kamala ki pankhudiyon ke samaana sundara hain. Unaki gardana shankha ke samaana sudaula hai. Ve pavanadeva ke saubhaagyasvaroopa putra hain aur unake hontha pake hue bimbaphala ke samaana lal tatha chamakeele hain.
Shloka 4 ka Arth
Bhagavaana hanuman ka divya svaroopa sadaiva mere samne prakaashita hota rahe. Unhonne maata seeta ka duhkha doora kiya, bhagavaana shreeraama ke vaibhava aur paraakrama ko sanpoorna sansaara mein prakata kiya tatha dasa sira vaale raavana ki shakti aur keerti ko nashta kara diya.
Shloka 5 ka Arth
Mainne una hanumaanaji ka darshana kiya jo samasta vaanara-samooha ke pramukha hain. Ve raakshason ke kularoopi raatri mein khilane vaale kumuda-pushpa ke lie soorya ki kiranon ke samaana vinaashakaari hain. Unhonne duhkhi aur asahaaya logon ki raksha karne ka sankalpa liya hai. Ve maano pavanadeva ki deergha tapasya ka sanpoorna phala hain.
Phalashruti ka Arth
Jo manushya pavanaputra hanuman ke is panycharatna naamaka stotra ka shraddhaapoorvaka path karta hai, vaha sansaara mein deerghakaala taka uchita sukhon ka upabhoga karne ke baada bhagavaana shreeraama ki bhakti praapta karta hai.
Hanumat Panycharatna Stotra ka Parichaya
Shri hanumat panycharatnam bhagavaana hanuman ko samarpita paancha mukhya shlokon ka prasiddha stotra hai. Isaki rachana shri aadi shankaraachaarya dwara ki gai mani jati hai. Isake anta mein eka phalashruti ka shloka bhi diya gaya hai.
Isamen bhagavaana hanuman ke baahari paraakrama se adhika unake nirmala hridaya, vishayon se virakti, karuna aur shreeraama ke prati ananya bhakti ka varnana kiya gaya hai.
“panycharatna” ka arth hai—Paancha ratna. Is stotra ke paancha mukhya shloka bhagavaana hanuman ki mahima ka varnana karne vaale paancha anamola ratna maane gae hain.
Hanumat Panycharatna Stotra ka Mahattva
Yaha stotra bhagavaana hanuman ke paancha pramukha gunon ko prakata karta hai—
- Vishayon aur bhogon se virakti
- Bhagavaana shreeraama ke prati ananya prema
- Duhkhi logon ke prati karuna
- Asaadhaarana bala, gati aur paraakrama
- Seva ko jeevana ka sarvochcha uddeshya maanana
Is stotra mein hanumaanaji ko kevala mahaana yoddha nahin, balki nirmala hridaya vaale aadarsha bhakta ke roopa mein smarana kiya gaya hai.
Hanumat Panycharatna Stotra ke Dhaarmika Labh
Dhaarmika maanyataaon aur isaki phalashruti ke anusaara shraddhaapoorvaka path karne se—
- Bhagavaana hanuman aur shreeraama ke prati bhakti badhati hai.
- Bhay, chinta aur niraasha se baahara nikalane ki prerana milati hai.
- Mana mein saahasa, dhairya aur aatmavishvaasa ka vikaasa hota hai.
- Seva, samarpana aur kartavyanishtha ki bhaavana badhati hai.
- Vishayon aur nakaaraatmaka ichchhaaon par niyantrana ki prerana milati hai.
- Kathina paristhitiyon ka saamana karne ke lie maanasika shakti praapta hoti hai.
- Duhkhi aur asahaaya logon ki sahaayata karne ka bhaava jaagrata hota hai.
- Saadhaka ko uchita saansaarika sukhon ke saatha shreeraamabhakti praapta hone ki kaamana ki gai hai.
Hanumat Panycharatna Stotra ki Path-Vidhi
- Praatahkaala snaana karake svachchha vastra dharan karen.
- Bhagavaana shreeraama aur hanumaanaji ke chitra ke samne baithen.
- Deepaka aur dhoopa prajvalita karen.
- Hanumaanaji ko sindoora, lal pushpa yaa guda-chanaa arpita kara sakte hain.
- Sabase pahale bhagavaana shreeraama ka smarana karen.
- Paancha mukhya shlokon aur phalashruti ka spashta uchchaarana karate hue path karen.
- Path ke baada“shreeraama jaya raama jaya jaya raama”Mantra ka japa kara sakte hain.
- Anta mein bhagavaana se bala, buddhi, bhakti aur sadaachaara ki prarthana karen.
Path Karne ka Uchita Samay
Hanumat panycharatna stotra ka path kisi bhi dina kiya jaa sakta hai. Mangalavaara aur shanivaara ko iska path vishesha roopa se kiya jaata hai. Praatahkaala yaa sandhyaakaala ka samay upayukta maana jaata hai.
Bhay, maanasika ashaanti, kathina pareeksha, yaatra athava kisi mahatvapoorna kaarya se pahale bhi hanumaanaji ka smarana karate hue iska path kiya jaa sakta hai.